Halide Edib Ve Siyasal Siddet

Halide Edib, düsünce ve edebiyat dünyamizda daha cok yazar ve romanci olarak taninir. Diger yandan onun özellikle Milli Mücadele dönemindeki Sasker kimligi; daha sonra hakkinda yapilmis olan Sresmi suclamalara ragmen, yine de Cumhuriyetin kaliplasmis resmi ögretisinde bir övünc vesilesi olarak sunulur. Onu tartismali kimligi üzerinden, bir adim daha atarak degerlendirenler ise Halide Edibi Türk modernlesmesinin öncü kadinlarindan biri olarak görürken; Milli Mücadele döneminde savundugu görüslere ve belirli noktalarda aldigi tavirlara göre de reddeder. Onun yurtdisinda iken Kemalizme karsi yönelttigi elestiriler ve özellikle Saptalca buldugu sapka devrimi haric yapilan devrimlerin tümünü destekleyen ama bunlari demokratik ve liberal ortamda degil diktatörce yapilmasini elestiren görüsleri, dönemin Gazi Pasa basta olmak üzere kimi yöneticilerini de fazlasiyla rahatsiz eder. Hülya Adak, Halide Edib ve Siyasal Siddet adli bu calismasinda ise tüm bilinen ve genel olarak kabul gören görüslerin disina cikarak Sezber bozucu bir bakis acisiyla bambaska bir Halide Edib portresi ciziyor. Adak, bunu SErmeni Kirimi, SDiktatörlük ve SSiddetsizlik gibi bir anlamda netameli sayilan konu ve kavramlar üzerinden yaparken, Halide Edibin cesitli eserlerinde dile getirdigi görüslerini, hayatinin degisik asamalarinda farkli zaman ve mekan kavramlarina bagli olarak degisebilen ikircikli tavir ve görüslerini de elestirel bir bicimde yorumlayarak carpici sonuclara ulasiyor. Ayrica Hülya Adak bu incelemeyi yorumlarken, Halide Edibin siyasi düsüncelerini farkli türlerle roman, otobiyografi, seyahatname, absürt tiyatro vb. nasil ifade ettigini ve ayni zamanda ciftdilli bir yazar olarak degisik alanlarda yazarken, ifade edisinde görülen Sbicim degistirmis kavramsal ögeleri ele aliyor. Özellikle Osmanli döneminde Ermeni Kirimi üzerine yazdiklariyla Anglosakson okurlar icin yazdiklari arasindaki farklara deginiyor.Sabanci Üniversitesi ögretim üyesi olan Hülya Adak, gercek anlamda Sezber bozacak bu calismasinda; hayati boyunca hep Sbasa güresmis bir aydin olan Halide Edib Adivarin entelektüel ve siyasal bir kisilik olarak ne kadar karmasik ve zor bir karaktere sahip oldugunu da ortaya koyuyor. Hülya Adak, bu kitabinda uzmani oldugu ve akademik kariyerinde önemli bir yer ayirdigi Halide Edibe ne kadar ciddiyetle, önemseyerek yaklastigini gözler önüne seriyor. Yrd. Doc. Dr. Erol Köroglu, Bogazici Üniversitesi